No Xurásico Medio, hai 170 millóns de anos, a península ibérica vivía un momento de grande actividade volcánica. Varias zonas do leste estaban nese momento somerxidas, e mentres o dinosauros eran os vertebrados dominantes, a flora estaba composta, sobre todo, por fentos, bennettitais e cicadais. Nese escenario, preto da fronteira do que na actualidade son as provincias de Teruel e Valencia, orixinouse, a máis de 150 quilómetros da costa máis próxima, unha illa de orixe volcánica, denominada Camarena, que foi colonizada por unha flora dominada por ximnospermas.
170 millóns de anos máis tarde, o investigador da UVigo Artai Santos López decidiu centrar a súa tese de doutoramento en material escavado nesa zona e, aínda que de inicio, a súa intención era unicamente o estudo paleobotánico, “durante a análise das pezas, detectamos a presenza de varias marcas de herbivoría (unha forma de depredación na que un animal consume parte dunha planta) de insectos nas follas estudadas. Aproveitando unha estadía que realicei este ano en Alemaña co doutor Torsten Wappler, especialista en paleoentomoloxía, propuxémonos intentar identificar e interpretar a presenza destas interaccións de insectos na flora desta illa volcánica efémera”, explica o investigador do Departamento de Xeociencias mariñas e ordenación do territorio. A decisión de Artai Santos de afondar neste achado derivou nunha investigación e a recente publicación do artigo A Robinson Crusoe story in the fossil record: Plant-insect interactions from a Middle Jurassic ephemeral volcanic island (Eastern Spain) en Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology de Science Direct, un traballo que converte a Santos, ao seu director de tese na UVigo Bienvenido Diez e aos investigadores Torsten Wappler (Museo estatal de Hesse, Alemaña), Michael S. Engel (Universidad de Kansas) e Luis M. Sender (Universidad de Zaragoza e codirector da tese), nos autores da primeira referencia das interaccións planta-insecto do Xurásico Medio na Península Ibérica.